نمازى بامداد ، خداى عز و جلّ جهت او هفتصد كبيره ببخشد . » آنگاه فرمود : « خيرى نباشد در كسى كه روزى هفتصد كبيره بيشتر كند » . و از حضرت صادق عليه السّلام روايت است كه او فرمود : « هركه او صد بار استغفار كند در وقت خواب ، همه شب گناه از او مىريزد تا به روز آورد » . و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه ، « خداى تعالى بيامرزد گناهان را ، الّا آن را كه نخواهد كه بيامرزدش . » يكى گفت : « يا رسول اللّه ! كه باشد كه نخواهد كه بيامرزدش ؟ » فرمود : « آن‌كس كه استغفار نكند » . « و من يغفر الذّنوب الّا اللّه » كه مىبخشايد و مىآمرزد گناهان را ، الّا خداى عز و جلّ « و لم يصرّوا » يعنى : « اصرار مكنند و مقام نكنند بر گناه » . و مراد به استغفار در اين آيه ، نه آن است كه به زبان گويد : استغفر اللّه . بلكه مراد آن است كه به دل پشيمان شود از كردن [ 34 آ ] گناه يا پشيمانى با عزيمت بر نكردن آن گناه . و در حديث است كه مصرّ بر گناه كه به زبان استغفار مىكرده باشد ، مانند مستهزىء است . « و هم يعلمون » يعنى : « ايشان دانند كه آنچه مىكنند معصيت است » . و بعضى گفته‌اند مراد آن است كه ايشان دانند كه خداى عز و جلّ به توبه گناهان ايشان را مىبخشد يا دانند كه گناه كرده‌اند يا دانند كه ايشان را خدايى هست كه گناه ايشان را مىآمرزد . و از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله منقول است كه ، « هر كه گناهى بكند و داند كه او را پروردگارى هست كه گناهان مىبخشد او را بيامرزد و اگر چه استغفار نكند . » و از آن حضرت منقول است كه ، « خداى عز و جلّ فرموده كه ، هركه داند كه من قادرم بر آنكه گناه او بيامرزم ، بيامرزم او را و باك ندارم . » عتبة بن عمر گفته كه ، « در بعضى كتابهاى خدايى هست كه ، اى فرزند آدم ! مادام كه مرا خوانى و به من اميد دارى من گناهت بيامرزم ، به آنكه از تو در وجود درآمده است و باكى ندارم . » گناه مانع ايجاد ما نشد اوّل * چگونه مانع غفران شود در آخر كار در خبر است كه در بنى اسرائيل شخصى خلاف توبه كرد . از روى اعتذار به روى درآمده ، سر بر زمين نهاد و گفت : « بار خدايا ! من منم و تو تويى . من آنم كه بر سر گناه شوم و تو آنى كه بر سر آمرزش » . هاتفى آواز داد كه ، همچنين است كه گفتى . سر بردار